Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành, những cơ sở thuộc diện quy định phải thực hiện quan trắc nước thải tự động, liên tục và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý môi trường có thẩm quyền.

Vậy doanh nghiệp nào bắt buộc phải lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động? Những thông số nào cần theo dõi và hệ thống phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật gì? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các nội dung quan trọng, đồng thời giới thiệu giải pháp triển khai hệ thống quan trắc phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

1. Những đối tượng bắt buộc phải quan trắc nước thải tự động, liên tục

Theo Điều 111 Luật Bảo vệ môi trường 2020, các đối tượng thực hiện quan trắc nước thải được phân thành hai nhóm chính.

Nhóm thứ nhất thuộc diện phải thực hiện quan trắc nước thải tự động, liên tục, bao gồm:

• Khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cụm công nghiệp có hoạt động xả nước thải ra môi trường.

• Dự án đầu tư, cơ sở thuộc loại hình có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, phát sinh nước thải với lưu lượng từ mức trung bình trở lên.

• Dự án đầu tư, cơ sở không thuộc loại hình có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nhưng có lưu lượng xả nước thải lớn.

Nhóm thứ hai thuộc diện quan trắc nước thải định kỳ, bao gồm các khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp và những cơ sở có lưu lượng xả thải lớn theo quy định.

Như vậy, việc xác định nghĩa vụ quan trắc không chỉ dựa vào lượng nước thải phát sinh mà còn phụ thuộc vào đặc điểm ngành nghề và mức độ nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Chẳng hạn, với cùng lưu lượng xả thải 600 m³/ngày, cơ sở dệt nhuộm và cơ sở lắp ráp cơ khí có thể thuộc những trường hợp áp dụng khác nhau do tính chất hoạt động sản xuất.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định một số trường hợp không phải thực hiện quan trắc nước thải tự động, liên tục. Điển hình là các cơ sở đấu nối nước thải vào hệ thống thu gom, xử lý tập trung của khu công nghiệp và đáp ứng đầy đủ điều kiện áp dụng. Những trường hợp này được quy định tại khoản 2 Điều 97 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, cùng các nội dung sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP.

2. Các thông số cần quan trắc trong hệ thống nước thải tự động

Danh mục thông số quan trắc nước thải tự động, liên tục được xác định dựa trên đặc thù ngành nghề, tính chất nguồn thải và yêu cầu trong hồ sơ môi trường của từng dự án, cơ sở. Theo quy định tại Phụ lục XXVIII Nghị định 08/2022/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, những thông số thường được xem xét bao gồm:

• Lưu lượng nước thải đầu vào và đầu ra.

• Nhiệt độ và pH.

• TSS (Tổng chất rắn lơ lửng).

• COD (Nhu cầu oxy hóa học) hoặc TOC (Tổng cacbon hữu cơ).

• NH₄⁺ (Amoni).

Ngoài các thiết bị đo và phân tích, hệ thống quan trắc còn cần được trang bị camera giám sát và thiết bị lấy mẫu tự động theo yêu cầu kỹ thuật hiện hành. Đối với trường hợp xả nước làm mát có sử dụng clo hoặc hóa chất khử trùng thuộc diện quy định, hệ thống cần quan trắc các thông số liên quan như lưu lượng, nhiệt độ và clo.

Đáng chú ý, QCVN 40:2025/BTNMT, được ban hành kèm theo Thông tư 06/2025/TT-BTNMT và có hiệu lực từ ngày 01/09/2025, quy định các giới hạn ô nhiễm đối với nước thải công nghiệp theo ba cột A, B và C. Quy chuẩn cũng đưa ra các quy định chuyển tiếp, trong đó một số dự án, cơ sở đủ điều kiện được tiếp tục áp dụng quy chuẩn trước đây đến hết ngày 31/12/2031.

3. Yêu cầu kỹ thuật đối với trạm quan trắc nước thải tự động, liên tục

Về yêu cầu kỹ thuật, hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục cần đáp ứng các quy định tại Thông tư 10/2021/TT-BTNMT và các văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan. Trong đó, thiết bị thu thập dữ liệu (Data Logger) phải có cơ chế kiểm soát truy cập bằng tài khoản và mật khẩu, đồng thời các cổng kết nối phải được niêm phong theo quy định. Hệ thống camera giám sát cần bảo đảm khả năng quan sát rõ vào ban đêm và hỗ trợ ghi hình theo lịch cài đặt.

Đối với hoạt động truyền nhận dữ liệu, kết quả quan trắc phải được truyền trực tiếp, liên tục và ổn định đến cơ quan chuyên môn về bảo vệ môi trường cấp tỉnh, hiện nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường. Khi xảy ra sự cố gián đoạn đường truyền, đơn vị vận hành có trách nhiệm kiểm tra, khắc phục và thực hiện truyền bù dữ liệu theo yêu cầu kỹ thuật.

Bên cạnh việc đáp ứng quy định pháp luật, hệ thống quan trắc tự động còn mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Đối với những thông số đã được quan trắc tự động, liên tục đúng quy định, cơ sở có thể không phải thực hiện quan trắc định kỳ đối với chính các thông số đó theo điều kiện pháp luật áp dụng. Điều này góp phần giảm chi phí lấy mẫu, phân tích và nhân lực thực hiện hồ sơ, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý môi trường.

Ngược lại, các trường hợp không lắp đặt hệ thống quan trắc hoặc lắp đặt không đầy đủ thông số bắt buộc có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP và các quy định hiện hành có liên quan. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, mức xử phạt đối với tổ chức có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, kèm theo các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

4. Vì sao doanh nghiệp cần đầu tư hệ thống quan trắc nước thải tự động?

Để hệ thống quan trắc nước thải hoạt động ổn định và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, doanh nghiệp cần lựa chọn giải pháp đồng bộ từ thiết bị đo, hệ thống thu thập dữ liệu đến phần mềm giám sát và hạ tầng truyền nhận thông tin. Việc tích hợp các thành phần phù hợp không chỉ hỗ trợ kiểm soát chất lượng nước thải mà còn nâng cao hiệu quả quản lý và vận hành.

Với hơn 22 năm hoạt động trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật, Công ty Cổ phần Khoa học Kỹ thuật Phượng Hải cung cấp giải pháp quan trắc môi trường tự động, liên tục thông qua thương hiệu SmartpH, đáp ứng nhu cầu giám sát nước thải tại các nhà máy, khu công nghiệp và cơ sở sản xuất.

Giải pháp quan trắc nước thải SmartpH bao gồm các hạng mục chính:

• Tư vấn và thiết kế hệ thống: Khảo sát hiện trạng, đánh giá đặc điểm nguồn thải và đề xuất cấu hình thiết bị phù hợp với yêu cầu quan trắc, điều kiện lắp đặt và nhu cầu vận hành của từng công trình.

• Cung cấp và lắp đặt thiết bị: Triển khai các thiết bị đo, phân tích chất lượng nước thải, bộ thu thập dữ liệu (Data Logger), tủ điều khiển, thiết bị lấy mẫu tự động và camera giám sát. Các thành phần được tích hợp đồng bộ nhằm hỗ trợ hệ thống vận hành ổn định và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật áp dụng.

• Phần mềm giám sát và truyền nhận dữ liệu: Hỗ trợ theo dõi các thông số quan trắc, lưu trữ và quản lý dữ liệu, đồng thời truyền kết quả quan trắc đến cơ quan quản lý môi trường theo quy định. Hệ thống được thiết kế hướng đến tính liên tục, bảo mật và khả năng truy xuất dữ liệu khi cần thiết.

• Hỗ trợ kỹ thuật và bảo trì: Hướng dẫn vận hành, kiểm tra và hỗ trợ bảo trì thiết bị nhằm duy trì hiệu quả hoạt động của hệ thống trong quá trình sử dụng.

Liên hệ Phượng Hải để được tư vấn giải pháp phù hợp

Lưu ý: Nội dung bài viết được cập nhật đến tháng 10/2026 và chỉ mang tính chất tham khảo. Do các quy định pháp luật về môi trường có thể được điều chỉnh, bổ sung theo từng thời điểm, Quý doanh nghiệp cần đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành và Giấy phép môi trường của cơ sở trước khi áp dụng. Đặc biệt, việc điều chỉnh hoặc ngừng thực hiện quan trắc định kỳ đối với bất kỳ thông số nào cần được xem xét trên cơ sở quy định pháp luật, nội dung Giấy phép môi trường và ý kiến của cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết. Phượng Hải không chịu trách nhiệm đối với các quyết định được đưa ra chỉ dựa trên thông tin tham khảo từ bài viết mà không có sự kiểm tra, xác minh phù hợp.

---------

CÔNG TY CỔ PHẦN KHOA HỌC KỸ THUẬT PHƯỢNG HẢI

Thương hiệu: SmartpH – Giải pháp quan trắc môi trường

Hotline: 0916 836 955

Website: https://phuonghai.com

Email: info@phuonghai.com

Facebook: https://www.facebook.com/PhuongHaiBestLabJSC?locale=vi_VN

Zalo OA: https://zalo.me/39044512738188431